vergrootglas
Vacatures in het Actuariaat
Anno Bousema
Geplaatst: 13-1-2014

Pensioen: sociaal of financieel product?

Interview met Anno Bousema - Partner Financial Assets Actuarial Executive Search

De vele discussies over een nieuw pensioenstelsel bewegen zich steevast om drie kernonderwerpen: 1. solidariteit, 2. collectiviteit en 3. verplichtstelling. Nu de koek door de crisis kleiner wordt en babyboomers met pensioen gaan, moet een veel kleinere groep werkenden de kosten van de vergrijzing opbrengen. Dat zet de solidariteit tussen jong en oud onder druk en maakt het pensioengebouw wankel. Is het adagium waar, dat zonder solidariteit een goed werkend pensioenstelsel niet mogelijk is? Tot op heden worden pensioenpremies verplicht en collectief geïnd, beheerd en betaald. Pensioen is echter een individueel eigendomsrecht, vinden steeds meer spelers in de pensioenarena. Betekent dit de opmaat naar het einde van solidariteit, zoals in landen als Australië en Chili, waar men op individuele basis z’n pensioen organiseert? 

Op 10 december j.l. organiseerde Financial Assets Executive Search een seminar met als titel “Pensioen: sociaal of financieel product?” De sprekers Theo Kocken (CEO Cardano, Professor of Risk Management VU), Dick Boeijen (Actuaris PGGM) en Willem Noordman (FNV Bondgenoten, lid bestuur Pensioenfederatie) gaven hun visie op de toekomst van ons veel geroemde Nederlandse pensioen. 

De sprekers en de deelnemers waren het onder leiding van dagvoorzitter John Smolenaers (Senior Consultant Retirement Solutions Towers Watson), over een aantal zaken roerend met elkaar eens, maar uiteraard kwamen ook verschillen aan het licht. Hieronder de opbrengst van de gedachtenvorming en discussie, die wordt aangeboden aan het pensioenveld en aan Jetta Klijnsma, Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. 

Algemeen
De sprekers en de deelnemers waren het over het volgende allemaal roerend eens:

  • De pensioendiscussie /het pensioenstelsel is veel te complex geworden, het valt niet meer uit te leggen, en dreigt in de huidige discussies alleen maar complexer te worden.
  • Overgangsregelingen/uitzonderingen dragen het grote risico in zich dat ze later voor grote problemen zorgen bij verdere, danwel noodzakelijke hervormingen. 

Stelling 1
We moeten toe naar een pensioenstelsel met twee doelen en met een duaal systeem, nl. individuele zachte aanspraken en collectieve harde inkomensrechten gescheiden.

Bevindingen:

  • Garanties, keiharde pensioentoezeggingen kunnen niet waargemaakt worden. Dus noem het geen garanties! In een duaal systeem zou een bepaalde (lage) ondergrens van de toezegging wel mogelijk toegezegd worden, waar bovenop een (voorwaardelijke) ambitie geldt.
  • Het pensioenstelsel kan niet ineens volledig op z’n kop, zal “van rups naar vlinder, en niet naar een ander beest moeten worden getransformeerd.”
  • Het belangrijkste dilemma/beslispunt in de discussie is de keuze het systeem te objectiveren of te kiezen voor intergenerationele risicodeling.
  • We kunnen het beheren van de individuele pensioenpot niet geheel en al aan het individu zelf overlaten, dit leidt tot grote risico’s. Wel nieuwe producten waarin consumenten voor meer risico kunnen kiezen.
  • Collectiviteit heeft zijn waarde bewezen, daar zijn alle kenners het over eens. 

Stelling 2
We moeten het delen van financiële risico’s tussen generaties behouden [= in goede tijden buffers opbouwen, in slechte tijden tijdelijk tekorten toestaan].

Bevindingen:

  • Intergenerationele solidariteit werkt alleen als men zich er bewust van is en het geaccepteerd wordt; nu is veelal sprake van onbewust en ongeaccepteerd
  • Op lange termijn vraagtekens bij houdbaarheid; de overdraagbaarheid/het meenemen van zachte rechten is zeer lastig en levert grote problemen op.
  • Het spanningsveld tussen generaties en de gevolgen daarvan zijn niet in te schatten en dus ook niet te berekenen. Van cruciaal belang voor intergenerationele solidariteit is draagvlak.
  • Opgebouwde rechten dienen op individueel niveau transparant beschikbaar te zijn.
  • De van oudsher harde scheiding tussen DB en DC vervaagt steeds meer, we dienen minder in de tegenstelling te denken, maar nieuwe paradigma’s te ontwikkelen.

Stelling 3
We moeten naar een systeem waarin een direct evenwicht bestaat tussen de waarde van de ingelegde premie en de waarde van de nieuwe opbouw.

Bevindingen:

  • Een van de grootste problemen vormt het pensioen van de zzp-er, daar dient een goede oplossing voor te komen.
  • De positie van ondernemingen is onderbelicht, zij hebben een ander invalshoek in de pensioendiscussie, een van de uitdagingen is hoe zij met pensioen binnen hun bedrijfsrisico’s (oa IFRS) om dienen te gaan.
  • De overgangsproblemen bij doorsneepremie en doorsneeopbouw zijn groot, overgang is moeilijk en kost veel tijd/geld, moet erg zorgvuldig gebeuren. Langer wachten zal problematiek echter alleen maar vergroten (denk aan hypotheekrente-aftrek).
Wil je dit interview verder delen?
Contactgegevens

CareerGuide

Argonweg 14
1362 AA Almere

Postbus 60184
1320 AE Almere

Tel: 036 - 7440 136

KvK 32090652
ING Bank NL91INGB065.42.67.456
BTW NL.8106.57.041.B01

Wie we zijn

Actuaris.info is onderdeel van het platform van CareerGuide, 25 vacaturebanken voor specialisten!
Onze vacaturebanken (geen bemiddeling) bieden professionals relevante vacatures binnen hun expertise.

Ook een vacature plaatsen? Neem contact met ons op:


Nienke Smit   Pieter Lammers
Nienke Smit
n.smit@careerguide.nl
06-41454957
  Pieter Lammers
p.lammers@careerguide.nl
06-41454956
Linkedin    Twitter    Contact met Nienke Smit via WhatsApp   Linkedin    Twitter    Contact met Pieter Lammers via WhatsApp